Szyk zdania w czasie teraźniejszym Präsens

W czasie teraźniejszym Präsens orzeczenie ma w zdaniach oznajmujących i pytających pozycję stałą. W zdaniach oznajmujących znajduje się na (umownym) drugim miejscu. Ważne: podmiot znajduje się zawsze obok orzeczenia! W zdaniach oznajmujących może być zarówno przed, jak i za nim.
| Szyk zdania oznajmującego podmiot |
![]()
Kasia
kauft Tomaten.
Tomaten kauft
Kasia.
Am Morgen kauft
Kasia Tomaten.
Tomaten kauft
Kasia am Morgen.
![]()
Kauft Kasia Tomaten am Morgen.
Nie zaczynamy zdania oznajmującego od orzeczenia!
Tomaten Kasia am Morgen kauft.
Orzeczenie jest za daleko!

| Szyk zdania pytającego (inwersja) podmiot orzeczenie |
Pytanie w języku niemieckim można stworzyć poprzez inwersję, czyli umieszczenie orzeczenia na początku zdania, a tuż po nim podmiotu.
Zdanie oznajmujące przekształcamy na zdanie pytające:
Kasia kauft Tomaten.
Kauft Kasia Tomaten?
Kasia kupuje pomidory. –> Czy Kasia kupuje pomidory?
Am Morgen kauft Tomek Kartoffeln.
Kauft Tomek Kartoffeln am Morgen?
Rano Tomek kupuje kartofle. –> Czy Tomek kupuje kartofle rano?

| Szyk zdania pytającego z zaimkiem pytającym zaimek pytający / podmiot / orzeczenie |
Aby utworzyć zdanie pytające z zaimkiem pytającym (np. Kto? Co? Kiedy?) należy wstawić orzeczenie na tzw. drugie miejsce (po zaimku pytającym). Oczywiście tuż za orzeczeniem znajduje się podmiot, potem reszta zdania (jeśli istnieje).
![]()
Wann kauft Kasia Tomaten?
Kiedy Kasia kupuje pomidory?
Was kauft Kasia am Morgen?
Co Kasia kupuje rano?
![]()
Wann kauft Tomaten Kasia?
Nie rozdzielamy podmiotu i orzeczenia!
Was Kasia am Morgen kauft?
Niepoprawna kolejność!
Czasami zdarzają się złożone zaimki pytające np. Od kiedy? Jak długo? Do kogo? O której godzinie? Szyk zdania wygląda jak wyżej, czyli najpierw (cały) zaimek pytający, po nim orzeczenie, następnie podmiot i reszta zdania.
Wie lange ist Kasia in der Schule? Jak długo Kasia jest w szkole?
Um wie viel Uhr kommt Tomek nach Hause? O której godzinie Tomek przychodzi do domu?

Oto najczęściej używane zaimki pytające, które warto znać:
| WER | WIE | WO | WEM | WOMIT | WARUM |
| kto | jak | gdzie | komu | czym | dlaczego |
| WAS | WIE VIEL | WOHIN | WEN | MIT WEM | WESSEN |
| co | ile | dokąd | kogo | z kim | czyj, czyja |
Więcej o zaimkach pytających tutaj: https://www.edulekcja.pl/gramatyka/zaimki-pytajace/

orzeczenie